Teoria i praktyka światowego spisku

Umberto Eco tropi narodziny totalitarnych mitów
"Cmentarz w Pradze” szybko stał się we Włoszech best­sellerem. Wzbudził też jednak spore kontrowersje – zarzucano autorowi chociażby atakowanie Kościoła katolickiego i antysemityzm.

Chciałem wymierzyć czytelnikowi cios prosto w brzuch – wyznał Eco. Fot. EFE/East News
Owe pretensje krytyków wzięły się jednak z niezrozumienia tematu książki. Jest nim bowiem gorzka, pełna sarkazmu satyra na genezę teorii o światowym spisku (masonów, jezuitów, iluminatów, Żydów – do wyboru, do koloru). Oto towarzyszymy losom niejakiego Simoniniego, fałszerza dokumentów i agenta tajnych służb. W drugiej połowie XIX w. uczestniczy on między innymi w fabrykowaniu antyżydowskiej histerii wspieranej przez osławione „Protokoły mędrców Syjonu”, które parę dekad później tak bardzo spodobają się Adolfowi Hitlerowi. „Chciałem wymierzyć czytelnikowi cios prosto w brzuch” – wyznał Eco w jednym z wywiadów. Udało mu się.
Cmentarz w Pradze, Umberto Eco, przeł. Krzysztof Żaboklicki, Noir sur Blanc 2011

Długa droga ze Szkocji do Kanady

Alice Munro, wybitna współczesna pisarka kanadyjska, powoli toruje sobie drogę na polski rynek. W czasach, gdy literaturę zdominowały powieści, Munro uprawia wyłącznie nowelistykę, ale jej niewielkie utwory mają wielką siłę bazującą na prostocie, szczerości i psychologicznej wiarygodności. Nie inaczej jest z „Widokiem z Castle Rock”, rozbitą na opowiadania sagą rodzinną, której bohaterami Kanadyjka uczyniła swoich szkockich protoplastów. Świetna rzecz.
Widok z Castle Rock, Alice Munro, przeł. Ewa Elżbieta Nowakowska, Wydawnictwo Literackie 2011

Podróże prozą

Piotr Kofta, pisarz, felietonista, krytyk literacki „Dziennika Gazety Prawnej”, dziennikarz poleca:
Zanim dopadnie nas czas, Jennifer Egan, przeł. Katarzyna Waller-Pach. Nagrodzona Pulitzerem powieść o dojrzewaniu w społecznym zamęcie naszej epoki, a przy okazji historia o kontrkulturowym buncie i utracie niewinności. Rebis 2011
Żółte oczy prowadzą do domu, Markéta Pilátová, przeł. Katarzyna Dudzic i Tomasz Grabiński. Czeski bestseller. Emigrancka ballada zawieszona między Pragą a São Paulo, między kobiecą wrażliwością a ironią rodem z książek Milana Kundery. Good Books 2011
Tylko prawda. Artykuły i reportaże, Anna Politkowska, przeł. Sebastian Szymański. Obszerna antologia tekstów najgłośniejszej chyba rosyjskiej dziennikarki przełomu wieków, zamordowanej za to, że znalazła się zbyt blisko prawdy o swojej ojczyźnie. Prószyński i S-ka 2011